The Passion zo dicht bij huis, dan moet je er bij zijn, dacht ik. Stichting Sjofar is ieder jaar met een Bijbelbus present. Al vindt KRO-NCRV het niet optimaal, de gemeente geeft er ruimte aan, en op een bepaalde manier is het een aanvulling. Immers, de omroep kan niet zorgen voor het gesprek er omheen, daarin voorziet Sjofar; alsmede lokale kerken trouwens. Ik was dit jaar bij de dertig vrijwilligers de enige ‘localo’. Dat heeft zeker voordelen. Zo sprak ik een man bij wie ik een maand of twee geleden via Marktplaats een dakraam had gekocht. En verwijzen naar een adres in de buurt is altijd te verkiezen.
Vinden wat je zoekt
Aan de andere kant doet woonplaats er niet echt toe. Het gaat om het gesprek. Vertellen van Jezus Christus. En vragen wat mensen bezig houdt. Zeker ook wat hen beweegt om voor The Passion naar Dwingeloo te komen. Natuurlijk was het soms alleen nieuwsgierigheid. Als je in de buurt woont, dan wil je toch wel even zien wat er gebeurt. Soms was het slechts het evenement: het samen zijn, de effecten, de artiesten, de sfeer. Maar er kwamen er zeker ook voor de inhoud. Tweemaal sprak ik vrienden waarvan de één bezig was met het geloof en de ander niet zo; de één nam de ander mee. En er zijn zoekers.
Een vrouw die in de processie meedroeg met het kruis deed haar verhaal. Haar moeder was overleden. De laatste tijd verscheen ze regelmatig in haar dromen: ‘Je hoeft niet verdrietig te zijn, want ik ben nu op een plek waar het beter is!’ Waar dat was? ‘Ja, dan denk ik toch: bij God.’ Ze was daardoor zelf ook meer over God gaan nadenken, ze wilde Hem ook wel leren kennen. ‘Ik hoop dat je vindt wat je zoekt’ – was het slotwoord van de interviewster. Heeft The Passion haar daarbij geholpen?
Bijbels
Soms zou je zeggen van wel. Na afloop sprak ik een jongen die op zich wel met het geloof bezig was, maar vanwege al zijn problemen het ook moeilijk had gevonden. Hij ging niet meer naar de kerk. ‘Maar aanstaande zondag ga ik weer!’ The Passion had hem gegeven wat hij zocht: motivatie om God te zoeken.
Met hem kwam er een gesprek; de meeste mensen hadden haast om bij de auto te komen. Maar op de vraag ‘Wilt u het verhaal nalezen in de Bijbel?’ reageerden opvallend veel mensen positief. Ik denk dat ik in een kwartier tijd zestig Johannesevangeliën kon uitdelen. Opvallend: vóór de tijd hadden we veel meer tijd maar kon ik veel minder Bijbelboekjes kwijt. Van veel andere vrijwilligers hoorde ik iets dergelijks. Dan zou je denken, dat The Passion wel echt iets bewerkstelligd heeft: meer openheid voor het geschiedenis van Jezus.
Bekoring
Maar als mensen (iets van) God zoeken, waarom zouden ze dan naar The Passion komen kijken? Een half uur heb ik meegeluisterd, naast de Dwingeloose Brink. De sfeer, de spanning bij sommige delen van de geschiedenis, de emotie in sommige liederen en in het persoonlijke verhaal, de roep om verbinding, het mysterie van God: ik voelde wel iets van de bekoring die er van uit kon gaan. Nee, beats, lichteffecten, subtiele verdraaiing van het Bijbelverhaal – daar ben ik niet zo van… Maar toch: als je genoeg hebt van een leven voor het geld, beroerd wordt van het geweld in de wereld, snakt naar mensen die betrouwbaar zijn, zoekende bent: ik snapte er (denk ik) wel iets van dat mensen zich aangetrokken voelen.
En je zou kunnen zeggen dat ze vonden wat ze zochten. In elk geval voor even. De oproep om lief en inclusief te zijn, iets goddelijks, een aansprekend voorbeeld. Maar als ze méér zochten, dan kregen ze het niet. En juist dat meer is wat ze nodig hebben.
Meer weten
Sterker nog: als ze The Passion serieus zouden nemen zouden ze dat juist niet vinden. ‘Volgens de Bijbel is Jezus weer opgestaan uit de dood,’ zo zei de presentatrice bij het slot, ‘maar ik geloof dat het een verhaal met een boodschap is. Het lege graf is een symbool’. Oftewel: je hoeft niet te geloven wat in de Bijbel staat, je moet er vooral je eigen ding mee doen. Dat sluit ook aan bij een lied dat gezongen werd: ‘Denk niet zwart, denk niet wit, denk niet zwart-wit, maar denk in de kleur van je hart!’ Wat is de kleur van je hart? Wie zijn hart volgt, komt niet bij God terecht – dat is de realiteit. Maar dat is voor makers van The Passion natuurlijk geen probleem. Niet voor niets zei de interviewster tegen die draagster van het kruis niet: ‘Ik hoop dat je God vindt’. Dan immers zouden ze het echt over God moeten hebben, dan zouden ze Zijn Woord niet moeten aanpassen, dan zouden ze het publiek geen Jezus voor moeten schotelen die (waarschijnlijk) niet meer leeft. Dat wil de omroep natuurlijk niet.
En daarom geloof ik, dat The Passion zélf mensen niet dichter bij God gebracht heeft maar verder van Hem vandaan. Heel schrijnend komt dat naar voren in de spreekkoren. Tweemaal toe wordt het publiek geactiveerd om mee te roepen. ‘Barabbas!’ en ‘Kruisig Hem!’ Ik ben niet zo’n fan van de methode van Billy Graham, maar die was toch oneindig te verkiezen boven dit. Hij riep immers op om voor Jezus te kiezen, hier werden ze in feite gestimuleerd Hem te verwerpen…
Toch onderwijs
Dat is niet het enige! Die jongen die weer naar de kerk wilde gaan: KRO-NCRV gaf hem geen advies, maar wonderlijk: hij kwam uit dezelfde woonplaats als één van de vrijwilligers van Sjofar en ik kon hen bij elkaar brengen. De mensen die wel meer zouden willen weten van Jezus: de organisatie verstrekte hen geen Bijbel, maar daar mochten wij ons plaatsje innemen.
Ik denk ook aan die jongen die ik tevoren sprak. Hij noemde zich niet gelovig, maar ook geen atheïst. Eigenlijk geloofde hij wel dat God bestond. Wat hem daarbij geholpen had? Een video van de Christelijke Apologeet! Na ons gesprek bezocht hij The Passion. Het zal hem vast verwarring hebben gegeven. Maar het boekje met uitleg van het Evangelie droeg hij bij zich, en naar de video’s van Chris Verhage kende hij de weg. Dan zou God Zelf dat onderwijs wel zegenen. En honderden bezoekers hebben een Johannesevangelie meegekregen, waardoor de Heilige Geest hen leiden kan.
Aanwezig zijn
Voorstanders van The Passion zullen zeggen: ‘Zie je wel! Mensen komen wel niet tot bekering door The Passion, maar die kan wel helpen in de voorbereiding.’ Pre-evangelisatie, noemen ze dat. Maar ik kán niet om die reden blij zijn met The Passion, omdat ze niet alleen halfslachtig maar bij tijden Godslasterlijk is.
En dat The Passion toch een middel is om mensen aan het denken te zetten? Dat heeft echt alleen maar zin als de kerken er zijn. The Passion is niet goed, maar de gelegenheid is wel goed. Dat geldt veel vaker. We hoeven als christenen bepaald niet alles goed te keuren, we moeten wel aanwezig zijn waar mensen zoekende zijn. Zo deed Paulus het op de Areopagus. Was hij positief over al die heidense filosofen? Natuurlijk niet! Maar het feit dat zij mensen aan het denken zetten gaf hem wel een goede gelegenheid om het échte verhaal te vertellen. God zegende niet de filosofen, maar wel de verkondiging van het Evangelie op de plaats der filosofen. Die verwachting van Hem mogen we nog hebben! Want Jezus is wel gestorven maar niet dood. Hij leeft en maakt levend!
Dit artikel verscheen eerder als column op Cvandaag.